İsten cıkarilmalar


Dünyada ve akabinde Türkiye’de işçi çıkarma ortamda yavaş yavaş gelen ekonomik kriz ortamında başvurulan eylem olarak önümüze çıkmaktadır. Bu işçi çıkarmalar kaynak olarak internet haberlerinden alığımız ve okuduğumuz haberlerce ülkede bulanan kriz ve dış ilişkilerdeki olumsuz gelişmeler sonucuna varmaktayız.
Birbirine bağlı zincir halkaları yada domino taşlarının sıralı dizilmesi gibi bir ülkede oluşan gerileme yada kriz iş yaptıkları ülkelerde yansımaktadır. Ekonomik kriz yaşayan ülke hem kendi ülkesindeki firma bende vatandaşının ihracat ithalat etken rol oynamaktadır.
İşçi çıkarma haberlinde genelde mavi yaka olarak adlandırılan işçi kesimi çıkarıldığı haber yapılmadadır beyaz yaka yani mühendis yada yönetici kademesinden haberlerde pek karşılaşmayız. Bunu sebebi, çalışma yaşamının önemli yasalarından olan 4857 sayılı İş Yasası, milyonlarca çalışan işçi ile işvereni ilgilendirmektedir. Mühendislerin çalışma koşullarını düzenleyen ayrı bir yasal düzenleme olmadığı için sigortalı-ücretli çalışan mühendisler de aynı İş Yasası'na tabidir.


Türkiye’de son 10 yıldaki  işçi çıkarılması yada toplu işçi çıkartılmalarına baktığımızda en çok aşağıda bahsetmeye çalıştığım ve iş hayatındaki kısada olsa tecrübelerimle açıklamaya çalışacağım.
Ekonomik af bekletişi
Bir kısım yönetici ve firma sahipleri zararına satış yaptıklarını yada işçi ücretlerini ödeyemediği bildirerek bunların bir kısmı devlet tarafından vergi affı yada bir takım iyileştirmeler yapılması adınadır.

Pazar Maliyet Liderimiz Yok !

Maliyet liderliği, pazarda etkin olarak rekabet edebilmek için, müşterilerin ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılarken işletmenin bütün faaliyetlerinde maliyetlerin en aza indirilmesidir Maliyet liderliği stratejisi, işletmelerin çalışmalarını rakiplerine göre daha düşük maliyetle gerçekleştirerek, sektör ortalamasının üstünde kazanç sağlamasıdır Bu strateji, yüksek pazar payına, hammaddelere erişilebilirliğe, ürünlerin pazardaki yüksek fiyat esnekliğine bağlıdır Burada bahsetmek istediğimiz firma açısından maliyetlerin yükselmesi sonucu ilk olarak faturanın işçiye kesilmesidir. Endüstriyel bir çok hammadde ve yarı mamulün  dışarıdan alınması ve fiyatlarının yükselmesi  o fabrikadaki işçiler için büyük bir risk doğurmaktadır. Üretim olayında bu şekildeyken, hizmet için pekte farksız sayılmaz başta banka ve çağrı merkezleri olmak üzere bir çok hizmet kısmında çalışan işçiler prim ve performans gibi kriterler sonucu işte çıkarılmaktadır.




Kaynak: KPMGvergi.com, Üfe/Tüfe Oranları

Dünyadaki bir dalgalanma ya da gerileme durumun etkisi. Türkiye’nin jeopolitik ve jeostrateji konumu itibariyle balkanlar, kuzey Afrika , Arap yarım adası Kafkaslar yoğunlukta olmak üzere bir çok şirketin üretim ve  hizmet merkezi konumdadır. Bunlardan başlıcaları,

Üretim için; Coca Cola, leys, Toyota, Renault, Ford, bosh, fiat, jamenson, sunny, sımanns, LG, Avon, Colgate,

Hizmet için;  Sap, Abobe, Google, PWC, IBM, Microsoft, Aviva, Orecle gibi firmalar.






Kaynak: TÜİK Hane halkı İşgücü Araştırması, Şubat 2019


Kolay işçilik
Gözlemlene haberlere bakıldığında genelde üretim işçilerinin çıkarıldığı yani yapacakları işlerin yıllardır belirlenmiş standartlara oturmuş ve toplu işçi çıkarmalarında dahi gerek stok sorunu yaramayan gerekse yeni işçi alım sürecinde işi öğretene kadar gecen süre çok hayati bir etken olmaması. Dikkat edilirse bir üretim bant sistemi bulunan ve  genelde stok yani itme sistemli şirketlerde işçi çıkartma gözlenmiştir.(Toyota çekme üretim sistemini benimsemiş ve temelini atan şirkettir.  )
Kendimde lise döneminde seri üretim yapan jameson fabrikasında çalışmış biri olarak hemen hemen kritik yerlerdeki usta başı ve teknik birimlerdeki çalışanlar dışında 1 yıldan fazla çalışan ile tanışmamıştım.


Bu firmalardaki genel merkezleri tarafından alınan kararlar sonucu  üretim yapılır yada yapılmaz. Ford gibi verdikleri tüm üretim gücünde eşit  oranla küçülme sonucu bundan Türkiye’de nasibi almaktadır. Yüzdesel olan küçülme ABD de Türkiye’de de hatta Hindistan fabrikalarında yaşanmaktadır.

Direk a firmasının dünya genelinde iç çıkarmasının yanında o firmanın tedarikçilerinden daha az ürün ve hizmet sağlaması sonucu kendi personelinde bir azalma yaşanması yüksek ile muhtemel olarak karşımıza çıkmaktadır.





İşten çıkarılma konusunda bir başka durumda Yerel yönetimlerde gerçekleşen işten çıkartmalaradır. Burada özel sektör gibi insan kaynakları birimi ve şirketin belirlediği durumlardan söz edilemez. Yerel yönetimler hizmet verdiği bölgedeki talebe göre kadrolu yada sözleşmeli personel alımı yapmak ile birlikte, işten çıkarılmalar kadrolu personeller için 657 devlet memurları kânunu ve 5397 Belediye kanununda ilgili maddelerce açıklanmıştır. Sözleşmeli personeller için ise bölge işkur ile yayınlanarak ve il çalışma müdürlüğünün gözetiminde alım yapılmaktadır. İş hakkının son verilmesi yapılacak olan sözleşmelerde çalışılan hizmet ve süre göz önünde bulunadurarak belirtirmiştir. Sözleşme süresi dolmadan çıkarımlar belediye personel daire başkanlığı üzerinden gerekli sebepler sunularak yapılmaktadır.

Türkiye’de her dönem haberlerde kendine yer bulan belediyelerde işçi çıkarılmasının büyük bir çoğunluğu sözleşmeli yada diğer adıyla taşeron işçiler oluşturmaktadır. Belediye ile ek hizmet sağlayacak olan yetkili firma arasındaki yapılan iş anlaşmasının son bulmadı fiyat anlaşmazlığı yada bir tarafın üstüne düşenleri yerine getirmemesinden de kaynaklıdır. Çıkarma haberleri bölgedeki yeni belediye başkanının değişmesi sonrası gözlerden kaçmayacak kadar önemli ve yoğun yaşanmaktadır.


Disk Mayıs 2019 İşsizlik Raporunda

İşsiz sayısı (dar tanımlı) 4 milyon 730 bin
Geniş tanımlı işsiz sayısı 7 milyon 669 bin
Geniş tanımlı işsizlik yüzde 22,2 
Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik artmaya devam ediyor
İşsiz sayısı bütün zamanların rekorunu kırdı 
İşsizlik oranı 2008-2009 krizi düzeyine yükseldi
Tarım dışı işsizlik yüzde16,9 ü tarım dışı kadın işsizliği yüzde 20,5
Tarım dışı genç işsizliği 26,1
İstihdam bir yılda 811 bin azaldı
İstihdam ağustos 2018-şubat 2019 arasında  2 milyon azaldı 
SGK sigortalı sayılarını 5 aydır açıklamıyor
  











Tarama yapılan Site ve Linkleri
Ülgen, H. ve Mirze S. K. (2013). İşletmelerde Stratejik Yönetim. İstanbul: Beta Yayınları
Yılmaz, M. K., Başar, E. E. ve Pabuçcu, H. (2015). Pazarlama Kaynaklarına En Uygun Rekabetçi Pazarlama Stratejisinin Belirlenmesi: Kış Turizmi Otellerine Yönelik Bir Uygulama. Ege Akademik Bakış Dergisi, 15 (39), 409-419.
Dinçer, Ö. (2013). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikası. İstanbul: Alfa Yayınları
http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=30854
https://t24.com.tr/haber/ekonomideki-kriz-isciyi-vurdu-fabrikalarda-isten-cikarimlar-basladi,677260
https://www.evrensel.net/haber/372511/ozsutte-kriz-gerekcesiyle-isten-cikarmalar-yasandi
http://disk.org.tr/wp-content/uploads/2019/02/DISK-AR-Krizde-Emeğin-Durumu-Arastirmasi-SON.pdf
http://www.sanalbasin.com/cay-alim-sezonu-yaklasmasina-ragmen-lipton-isci-alimini-askiya-aldi-30591354/
https://www.haberler.com/yayin-hayatina-ara-veren-flash-tv-de-toplu-isten-11878441-haberi/
https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2018/08/13/tekstilde-isten-cikarmalar-gerekce-kriz/
https://www.kirsehirhaberturk.com/petlasta-isci-kiyimi-devam-ediyor.html
http://www.milliyet.com.tr/rulman-da-bin-640-isci-is-birakti-ankara-yerelhaber-830333/



CONVERSATION

0 Comments:

Yorum Gönder

Back
to top